Boeiend gesprek met werkplaatsleiders

‘Werken met jonge professionals kan ons verrijken’

| Werkplaatsleiders Paulien Feimann en Martin Bakker werden onlangs geïnterviewd voor de PiB, het personeelsblad van de provincie. Aanleiding: de verhuizing naar de Mengfabriek. Het werd een boeiend gesprek. Over De WaardenMakers als nieuwe naam, over het werken met studenten, over durven schuren en de hoge aaibaarheidsfactor. “Het werken met jonge professionals kan ons verrijken; met de voeten in de klei staan zodat we weer wat aardser worden. Er is eigenlijk geen enkele belemmering om te veranderen.”

Tekst: Jan Roosen

Van De Gruyter Fabriek aan de rand van ’s-Hertogenbosch waar het ruim 3 jaar geleden begon, gaan ‘ze’ in mei verhuizen naar de Tramkade. Naar een industrieel erfgoedcomplex van de voormalige veevoederfabriek Koudijs/De Heus aan de monding van de Zuid-Willemsvaart. Werkplaats De Gruyter krijgt daarmee ook een nieuwe naam: De WaardenMakers. Paulien: “Wat we als De WaardenMakers doen, is waarden toevoegen aan maatschappelijke initiatieven in Brabant. We geven hierbij aan afstudeerders en stagiairs van technasia, hogescholen en universiteiten de kans om betekenisvol bij te dragen aan initiatieven die passen bij de agenda van de provincie en die bijdragen aan de ontwikkeling van jonge mensen én Brabant. Het leuke van onze nieuwe plek aan de Tramkade is dat we met de bedrijven die er al zitten gezamenlijk nadenken over duurzaamheid, circulaire economie. Hoe maak je zo’n erfgoedpand energieneutraal? Daar kunnen wij weer jonge mensen op inzetten.”

‘Wat we als De WaardenMakers doen, is waarden toevoegen aan maatschappelijke initiatieven in Brabant’

Concrete initiatieven
“In huis bedenken we zaken als de woonagenda en klimaatadaptatie”, vervolgt Paulien. “Wij zoeken daar concrete initiatieven bij in de samenleving om Brabant mooier, duurzamer, circulairder of beter leefbaar te maken. Daarbij betrekken we de studenten als jonge professionals. We leveren op die manier een zinvolle bijdrage aan Brabant en we stimuleren mensen in hun talentontwikkeling en dagen ze uit om mee te denken over actuele en toekomstige vraagstukken. Per jaar gaat het daarbij om zo’n 750 studenten die participeren. We laten ze op een afstandje meteen kennismaken met het werken bij provincie, waterschap en gemeenten. De provincie is zich zeer bewust van het belang om jongeren te betrekken; daarom steunt zij De WaardenMakers en zorgt ze voor nieuwe huisvesting.”

Vragen stellen
Martin: “De kiem ligt er al vanuit het programma Duurzame Ontwikkeling. Daar werd al gekeken hoe we jonge mensen uit het onderwijs zouden kunnen betrekken. Het is moeilijk om ze te bereiken. Ik verbaas me erover hoe lang wij ze als samenleving buiten ‘het spel’ houden. Jongeren worden vanaf ongeveer hun 12e nieuwsgierig naar van alles en gaan terechte vragen stellen. Jaar in jaar uit krijgen duizenden leerlingen problemen voorgeschoteld, uitsluitend voor een cijfer. Maar in feite kunnen ze voor een deel ook bezig zijn met maatschappelijke opgaven. Dat biedt kansen voor de samenleving. Zij krijgen later ‘als ze groot’ zijn immers de problemen van ons cadeau.”

‘Overheden hebben heeft veel interessante opgaven voor studenten, maar zijn voor hen nog te veel een grote onbekende’

Grote onbekende
“Jongeren zijn zich ook nauwelijks bewust van de rol en betekenis van overheden in onze samenleving”, vervolgt Martin. “Dit terwijl de grootste innovaties tot stand komen met hulp van die overheden, denk aan gps, internet, medicijnen. Overheden hebben heeft veel interessante opgaven voor studenten, maar zijn voor hen nog te veel een grote onbekende. Vanuit De WaardenMakers brengen wij jonge mensen middenin de samenleving, met echte problemen. Daardoor dagen we ze uit om mee te werken aan het vinden van oplossingen.”

Vliegen naar Milaan
Paulien: “Ik had laatst een leuk praktijkvoorbeeld met een studente die lifestyle en trends studeert. We hadden het over haar passie en ze vond heel veel leuk om te doen. Ze had contact met een fashionbedrijf waar ze snel aan de slag zou kunnen. Aan het einde van het gesprek wenste ik haar succes en gaf haar het volgende mee: misschien is werken bij een fashionbedrijf heel zinvol en leuk, zeker als je tijdens de lunch wilt praten over de laatste modetrends. Maar als je tijdens de lunch ook wilt kunnen praten over minder parkeerplaatsen binnen de bouwnorm en of je nog op en neer mag vliegen naar Milaan voor een voetbalwedstrijd, dan moet je bij ons komen. De maandag erop belde ze: ’Ik kom toch naar jullie, omdat het er meer toe doet’.”

‘Wij geloven in een dialoog met veel verschillende betrokkenen. Interpreteren, inspireren en ook af en toe irriteren zijn onze 3 i’s’

Vrije ruimte
Martin: “We zoeken vrije ruimte binnen opleidingen waar talenten van jonge mensen tussen 12 en 24 jaar kunnen worden benut. Ook bieden wij studenten de mogelijkheid om naast hun studie ervaring op te doen. Ideaal plaatje is dan het werken in multidisciplinaire teams, waarbij hbo-ers en universitaire studenten samenwerken met leerlingen van een technasium. Daarvoor hebben we veel contact met docenten en helpen we de opleidingen in onderwijsprogramma’s. Zo hebben we bijvoorbeeld voor 12-jarigen ‘To bee or not to bee’, een programma om meer insecten in steden te krijgen. En we hebben een plaatselijk kenniscentrum om plastic terug te dringen.”

Irriteren
“Wij geloven in een dialoog met veel verschillende betrokkenen. Een integrale aanpak en kansrijke combinaties aan de kant van koplopers in innovatie. Interpreteren, inspireren en ook af en toe irriteren zijn onze 3 i’s. Bij die laatste zitten leerlingen je aan te kijken; vinden ze lastig. Maar je kunt klimaatverandering niet oplossen door op dezelfde manier te blijven denken (en doen) als waarmee je het hebt laten ontstaan (vrij naar Einstein). Ik zeg dus altijd: ‘Durf te schuren!’ Zoals het Zweedse meisje, Greta Thunberg, dat op vrijdag niet meer naar school gaat omdat ze feiten leert waar de overheid zichzelf niet aan houdt. Of de jongeren die nu de straat op gaan om hun toekomst zeker te stellen.”

‘Onze aaibaarheidsfactor is hoog omdat we met jongeren werken. Maar het uiteindelijke doel is dat er oplossingen komen voor maatschappelijke opgaven’

Handdruk
Paulien: ”We praten niet veel over de achterliggende theorie met de leerlingen, maar laten ze vooral veel zelf doen. Zet aan de hand van een casus alle beschikbare feiten op een rijtje. Ga naar een wijk en loop er maar eens een paar dagen rond; zoek uit wat er leeft.” 
Martin: “Onze aaibaarheidsfactor is hoog omdat we met jongeren werken. Maar het uiteindelijke doel is dat er oplossingen komen voor maatschappelijke opgaven. Als De WaardenMakers overeenstemming bereiken om een doel te verwezenlijken, blijven we meerjarig betrokken. Wij geven elkaar een handdruk en gaan voorlopig niet weg; we blijven. Het is dan schertsenderwijs bij ons ‘verboden’ om over projecten te praten; we hebben het over initiatieven. Samenwerken, lange adem hebben en gecommitteerd blijven is ons credo. De jongeren draaien als jonge professionals mee en worden geholpen door een team van experts om gezamenlijk de gestelde ambities te halen. Naast zes provinciale medewerkers worden we omringd door twintig professionals die veel ervaring hebben in diverse domeinen. Zoals een oud-directeur van ASML die het geweldig vindt om met jonge mensen te werken en daarin heel veel kwaliteit brengt. Of een voormalig bankdirecteur. We zijn voortdurend op zoek naar ervaren mensen vanuit de Brabantse samenleving die met ons willen samenwerken.”

Stapelen
Martin: “De onderwijswereld verandert sterk. Wat is nog eigen kennis tegenwoordig? Met één klik op Wikipedia heb je antwoord. Bij de Universiteit van Eindhoven hebben ze zogenaamde Innovation Spaces waar studenten vanuit integraal perspectief opdrachten krijgen. Dan zijn er 2.000 studenten met een vraagstuk bezig. Voor de komende jaren hebben we de droom om meer jonge mensen op een bestendige manier te betrekken bij onze opgaven, zoals energie. De TU/e heeft een belang om te werken aan concrete, uitdagende opgaven en dat is interessant voor ons eigen denken. In die wisselwerking kunnen we veel voor elkaar betekenen. Maar dan niet via het reguliere projectonderwijs dat elk jaar dezelfde riedel afdraait, maar via stapelen en op elkaars schouders staan, zodat het ene jaar leert van het voorgaande en er continuïteit ontstaat.”

‘Wil je van elkaar profiteren en leren, dan draait het om vertrouwen en draagvlak, naar elkaar luisteren, kiezen voor praktische oplossingen en die ook aandurven’

Goed beeld
Paulien: “De school stelt eisen op het gebied van proces of stappenplan. Juist daarvan afwijken, levert innovatie op. Studenten moeten in zo’n geval werken voor twee opdrachtgevers. Wij als opdrachtgever en daarnaast de school als resultaattoetser. Daarover gaan wij in gesprek met het onderwijs. Waar leiden jullie studenten nou precies voor op?” 
Martin: “Twee Bedrijfskunde-studenten konden in eerste instantie niet bij ons afstuderen, omdat we geen bedrijf zijn. Na uitleg is dat wel gelukt en dat leverde voor iedereen prima resultaten op. Vervolgens keurde een begeleider van weer een andere bestuurskunde-student onze MGA-procesmethode af. Zo kunnen we wel een boek schrijven over onze samenwerking met het onderwijs. Wil je van elkaar profiteren en leren, dan draait het om vertrouwen en draagvlak, naar elkaar luisteren, kiezen voor praktische oplossingen en die ook aandurven.”
Paulien: “Want het is toch de bedoeling dat mensen die van het onderwijs af komen een goed beeld hebben van wat er speelt en iets kunnen betekenen voor de samenleving? Wij proberen ze alvast in die samenleving te zetten.”